GAZİPAŞA KÜLTÜRÜ
Gazipaşa İlçesi Akdeniz sahilleri boyunca yoğun olarak yerleşim merkezlerine sahiptir. Denizden uzaklaştıkça eğimli arazi toplu yerleşimlere yeterli olanağı vermemiştir. Köyler bir bütünlük göstermez. Evler ve köylerin mahalleleri arasında uzak mesafeler bulunur. Dağınık yerleşimde hayvan yetiştirilir ve hayvansal ürünler üretilir. Kentte yaşayanların çoğunun kırsal kesimle bağlantısı vardır.
GELENEK VE GÖRENEKLER
Yörük kültürünün hakim olduğu Gazipaşa’da gelenek ve göreneklerde bu kültürün etkisi günümüzde de hissedilmektedir.Özellikle doğum,düğün,ölüm olaylarında halkın geleneklerine bağlılığı görülmektedir.
Kız İstemede Mendil Düğümleme Geleneği: Gelinlik çağına gelen genç kızlara çevrede dünürcü gelinir.Bu dünürcüler bir tane olabileceği gibi aynı anda birden fazla da olabilir.Kıza gelen dünürcülere kız babası düşüneceğini söyler.Kız babası kıza doğrudan doğruya kiminle evlenmek istediğini soramadığı için bir kadın tarafından kıza kaç tane taliplisi varsa o kadar ayrı renkte mendil getirilir.Bu mendillerin kime ait olduğu da söylenir.Kızın kime gönlü varsa o kişiye ait mendili düğümler ve böylece kiminle evlenmek istediğini belirtir.
Kız İsteme,Nişan,Nikah,Düğün :Erkek tarafı toplum içinde itibarı olan ,iyi konuşan birini yanlarına alarak kız tarafına dünürcü gider.Ziyaretin sonuna doğru ‘’Allah’ın emri Peygamberin kabli üzeri oğlumuza kızınızı istemeye geldik’’ der.Kız tarafı düşünmek için zaman ister.İkinci ziyaret gerçekleştirilirken hediye olarak bir tepsi tatlı veya çikolata paketi götürülerek kızı evine verilir.Ziyaretin sonunda götürülen hediye geri iyade edilmezse olumlu düşündüklerini gösterir.Üçüncü ziyarette evet denirse söz kesilir.nişan tarihi belirlenir ve o tarihte nişan yüzüğü takılır. Her iki aile için de uygun bir zamanda düğün tarihi belirlenir.Düğünden 2 gün önce damat ve gelin tarafının yakınları kız evine kesene (Kız evine götürülen eşyalar) götürür.Halk arasında bunlara ‘’Keseneci’’denir.Keseneden sonra damat evinin damına direk dikilerek bayrak çekilir.(Bayrak çekmenin gayesi o evde düğün olduğunu çevreye ilan etmektir.)Düğün arefesi kız evinde kına gecesi yapılır.Kına gecesinde gelinin arkadaşları ve yakınları türküler eşliğinde oynayıp eğlenir.Sıra kına yakmaya gelince
Kız mısırdan kınan geldi mi?
Kız annesi duydu mu?
Çağırın gelsin öz anasına
İzin versin kınasına
Manisinin ardından kına genç kızlar tarafından tepsilerde yoğrularak hazırlanır.İlk olarak gelinle damadın ellerine yakılır. kına türküsü eşliğinde genç kızlar da ellerine kına yakarlar.Daha sonra mani ve türkülerle gelin ağlatılır.Kınanın sonunda
Gelin söyler:
Ak elime mor kınalar yakarlar
Baba evinden el evine atarlar.
Tarlaya ekerler darı
Ondan ederler karı
Ana görür de ağlarsın
Süpürdüğüm odaları
Kız Anası söyler:
Var git kızım güle güle
Göz yaşını sile sile
Der ve kına gecesi biter.
Sabahleyin düğün başlayınca gelin alıcılar (Damat tarafı)kız evine gelince davul zurna eşliğinde oynarlar halay çekerler.Gelin, evinden evinden alınıp damat evine getirilirken yolda gelinin önü kesilerek para istenir.Buna ‘’Kütük düşme’’ denir.Gelin damat evine gelip attan ineceği zaman kaynanasından ve kayınbabasından indirtmelik (Geline verilen her türlü hediye) verilir.Gün boyu damat evinde düğün devam eder.Düğün sonunda gelin eve girince damat yüz görümlüğü (bilezik,kolye ,para vb.)verererk gelinin duağını açar.
Doğum ve Sonraki Törenler: Doğum öncesi akraba ve komşulardan tecrübeli ve yaşlı kadınlar evde toplanır.Anne adayının yanında ayrılmazlar.Doğumu en tecrübeli kadın yaptırır.Ve ömür boyu çocuğun ebesi olarak kalır.
Doğum gerçekleşince bebeğin göbeği kesilerek bağlanır.Zaman geçirmeden yıkanarak bir beze sıkı sıkı sarılır.(Kundaklanır)
Doğumdan sonra göbedelik töreni yapılır.Bu tören yapılırken maddi durumu iyi olanlar ziyafet verir ,iyi olmayanlar ise lokum ve büskivi dağıtırlar.
Ad verme:Ailenin en yaşlı erkeği çocuğu kucağına alarak kulağına ezan okuyarak ismini verir.
Tuzlama: Bebek doğduktan 3 gün sonra yakın komşularının ve akrabalarının toplandığı ev ortamında bebek bal karıştırılmış tuzla tuzlanır.(Büyüdüğünde teni kokmasın diye)
Diş Diricesi:(Gölleme) Bebeğin ilk çıkardığı dişi gören ilk kişi çocuğa hediye alır.Ve diş diricesi (nohut ,mısır,fasulye ve buğdayın haşlanmasıyla yapılan yiyecek) pişirilerek gelenlere ikram edilir.Gelmeyenlere gönderilir. |